Mạng 6G và xu hướng AI-native: Việt Nam sẵn sàng cho kỷ nguyên kết nối mới

Năm 2026 được đánh dấu là cột mốc chuyển giao quan trọng khi thế giới bước vào giai đoạn phổ biến 5G và chuẩn bị cho sự ra đời của mạng 6G, với Việt Nam đang nổi lên như một trong những quốc gia tiên phong trong cuộc đua công nghệ này. Theo nhận định của ông Thiều Phương Nam, Tổng Giám đốc Qualcomm tại Việt Nam, Lào và Campuchia, Việt Nam đang ở "điểm giao mang tính bước ngoặt của quá trình phát triển công nghệ và công nghiệp".

Khái niệm AI-native và vai trò nền tảng trong 6G

AI-native là khái niệm mô tả việc trí tuệ nhân tạo trở thành yếu tố cốt lõi trong vận hành của thiết bị, thay vì chỉ là tính năng bổ trợ. Trong mô hình này, AI được tích hợp sâu vào phần cứng và phần mềm từ ban đầu, cho phép thiết bị tự học, tự tối ưu hóa và đưa ra quyết định mà không cần can thiệp con người. Khác với cách tiếp cận truyền thống khi thêm AI vào sản phẩm đã hoàn thiện, AI-native thiết kế sản phẩm với tư duy AI từ đầu.

Mạng lưới AI-native kết nối hàng tỷ thiết bị thông minh

Mạng lưới AI-native kết nối hàng tỷ thiết bị thông minh

Mạng 6G được xây dựng như một nền tảng AI-native, kết hợp ba trụ cột công nghệ chính: kết nối băng thông rộng, cảm biến diện rộng và năng lực tính toán hiệu năng cao. Thiết kế này cho phép mạng lưới xử lý và phân phối dữ liệu thông minh với độ trễ tối thiểu, vượt xa khả năng của 5G hiện tại. Khi hàng tỷ thiết bị cùng chạy AI và liên tục trao đổi dữ liệu, mạng lưới hiện tại khó đáp ứng yêu cầu về tốc độ, độ tin cậy và khả năng mở rộng, điều này đặt ra nhu cầu cấp thiết về hạ tầng 6G.

Sự khác biệt chính giữa mạng truyền thống và AI-native nằm ở khả năng tự quản lý và tối ưu hóa. Trong khi mạng 4G hay 5G cần cấu hình và quản lý thủ công nhiều khía cạnh, mạng 6G AI-native có thể tự động phát hiện và giải quyết vấn đề, tối ưu hóa tài nguyên mạng dựa trên nhu cầu thực tế. Điều này đặc biệt quan trọng khi các ứng dụng như xe tự lái, phẫu thuật từ xa hay thực tế ảo mở rộng yêu cầu độ trễ dưới 1ms và độ tin cậy gần như tuyệt đối.

Tiềm năng thương mại hóa 6G tại Việt Nam

Qualcomm đang hợp tác cùng Viettel để phát triển và thương mại hóa thiết bị 5G Open RAN trên quy mô toàn cầu, với lộ trình thử nghiệm 6G vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa công nghệ này từ năm 2029. Thời điểm này phù hợp với dự báo chung của ngành công nghiệp khi 6G bắt đầu bước vào giai đoạn thương mại hóa sau khi đạt độ chín về tiêu chuẩn và hạ tầng. Hợp tác này không chỉ dừng lại ở công nghệ, mà còn bao gồm việc đào tạo nhân lực và chuyển giao kỹ thuật.

Các thành viên Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu tại MWC 2026

Các thành viên Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu tại MWC 2026

Việt Nam sở hữu lợi thế lớn về nguồn nhân lực công nghệ với đội ngũ kỹ sư hùng hậu, được đào tạo chuyên sâu và có khả năng thích nghi nhanh chóng với các công nghệ tiên tiến. Ông ST Liew, Phó Chủ tịch Qualcomm, nhận định rằng Việt Nam không chỉ mạnh về nghiên cứu và phát triển, mà các doanh nghiệp trong nước còn đưa ra những giải pháp mang tính ứng dụng cao. Khả năng triển khai thực tế là điểm nổi bật giúp Việt Nam tạo khác biệt so với nhiều quốc gia khác trong khu vực.

Tại hội nghị MWC Barcelona 2026, Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu đã được thành lập, quy tụ các tập đoàn công nghệ và viễn thông hàng đầu như Google, Meta, Microsoft, Samsung, Siemens. Việt Nam vinh dự có ba đại diện tham gia là FPT, Viettel và VNG, vị thế này khẳng định vai trò của quốc gia trong việc định hình tiêu chuẩn 6G toàn cầu. Việc tham gia từ giai đoạn đầu giúp các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ áp dụng công nghệ mà còn đóng góp vào việc xây dựng các quy chuẩn và thông số kỹ thuật.

Vai trò của các doanh nghiệp viễn thông trong nước

Viettel và VNPT đang giữ vai trò then chốt trong việc phát triển hạ tầng 6G tại Việt Nam. Bên cạnh việc vận hành hạ tầng hiện tại, các đơn vị này còn trực tiếp tham gia phát triển và thử nghiệm công nghệ mới, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai sớm các thế hệ mạng mới. Viettel đặc biệt tích cực khi hợp tác với Qualcomm trong dự án 5G Open RAN và chuẩn bị cho thử nghiệm 6G, trong khi VNPT tập trung vào nghiên cứu các ứng dụng và dịch vụ dựa trên nền tảng 6G.

Trạm phát sóng 5G sẵn sàng nâng cấp lên 6G

Trạm phát sóng 5G sẵn sàng nâng cấp lên 6G

Sự tham gia của các doanh nghiệp viễn thông trong nước không chỉ dừng lại ở vai trò nhà mạng, mà còn mở rộng sang việc phát triển giải pháp và thiết bị. Viettel đã xây dựng đội ngũ R&D riêng để nghiên cứu và phát triển công nghệ mạng di động thế hệ mới, bao gồm cả việc thiết kế và sản xuất thiết bị mạng. Cách tiếp cận này giúp Việt Nam giảm sự phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài và tạo ra chuỗi giá trị nội địa cho ngành viễn thông.

Một yếu tố quan trọng là sự phối hợp giữa nhà mạng, nhà cung cấp thiết bị và các tổ chức nghiên cứu. Viettel, VNPT, FPT và VNG đều có những thế mạnh riêng: Viettel mạnh về hạ tầng và quân sự, VNPT có kinh nghiệm lâu năm trong viễn thông dân dụng, FPT dẫn đầu về phần mềm và giải pháp số, VNG nổi bật với nền tảng mạng xã hội và game. Sự kết hợp này tạo nên hệ sinh thái toàn diện hỗ trợ cho việc triển khai 6G thành công tại Việt Nam.

Hệ sinh thái công nghệ AI-native đang hình thành

Tại Hội nghị MWC 2026, Qualcomm đã giới thiệu nền tảng AI200 dưới dạng rack, thay vì từng máy chủ riêng lẻ như trước đây. Việt Nam được chọn là một trong những thị trường tiên phong thương mại hóa công nghệ này, phục vụ các lĩnh vực như chính phủ điện tử, AI cho doanh nghiệp và các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt. Nền tảng AI200 được thiết kế chuyên biệt cho các ứng dụng AI đòi hỏi hiệu năng cao, có khả năng xử lý hàng nghìn tỷ phép tính mỗi giây.

Nền tảng AI200 dạng rack cho hiệu năng AI cao

Nền tảng AI200 dạng rack cho hiệu năng AI cao

Qualcomm đã ký kết biên bản ghi nhớ với Viettel nhằm đồng phát triển chiếc điện thoại tích hợp công nghệ AI đầu tiên tại Việt Nam. Trong lĩnh vực robot, hãng đang hợp tác với VinMotion, Viettel, VinRobotics và VinDynamics để phát triển robot thông minh, qua đó củng cố vị thế của Việt Nam như một trung tâm phát triển physical AI mới nổi. Các sản phẩm này không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn có tiềm năng xuất khẩu sang các nước trong khu vực.

Việt Nam có lợi thế trong việc phát triển các thiết bị AI vật lý và sản phẩm AI-native "Make in Vietnam", bao gồm thiết bị đầu cuối băng thông rộng (CPE), AI Box, máy tính AI và camera AI. Thiết bị CPE 6G sẽ cho phép các hộ gia đình và doanh nghiệp kết nối với mạng băng thông rộng mà không cần dây cáp, trong khi AI Box có thể biến TV thông thường thành thiết bị thông minh với khả năng xử lý AI mạnh mẽ. Camera AI tích hợp khả năng nhận diện và phân tích hình ảnh thời gian thực sẽ mở ra nhiều ứng dụng trong an ninh, giao thông và y tế.

Câu hỏi thường gặp

Mạng 6G khác với 5G như thế nào?

Mạng 6G được thiết kế như nền tảng AI-native với khả năng xử lý dữ liệu thông minh, độ trễ dưới 1ms và tốc độ nhanh gấp 100 lần so với 5G, đồng thời kết hợp cả cảm biến diện rộng và tính toán hiệu năng cao.

Khi nào Việt Nam bắt đầu thương mại hóa mạng 6G?

Theo lộ trình hợp tác giữa Qualcomm và Viettel, thử nghiệm 6G sẽ diễn ra vào năm 2028 và thương mại hóa bắt đầu từ năm 2029, tương đồng với xu hướng toàn cầu.

AI-native có ý nghĩa gì đối với người dùng thông thường?

AI-native giúp thiết bị thông minh hơn, tự động tối ưu hóa hiệu suất và trải nghiệm người dùng mà không cần can thiệp thủ công, từ đó mang lại sự tiện lợi và cá nhân hóa cao hơn.

Việt Nam có lợi thế gì trong triển khai 6G?

Việt Nam có đội ngũ kỹ sư hùng hậu, khả năng triển khai thực tế nhanh, và các doanh nghiệp nội địa mạnh về R&D như Viettel, VNPT, FPT, VNG đang tích cực tham gia từ giai đoạn đầu.